മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഷെയ്ഖ് ഹസീനയ്ക്കെതിരായ കേസിൽ നവംബർ പകുതിയോടെ ഒരു ബംഗ്ലാദേശ് യുദ്ധക്കുറ്റ കോടതി വിധി പ്രസ്താവിക്കുമെന്ന് പരക്കെ പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ, അവരുടെ അവാമി ലീഗ് പാർട്ടി 2024 ജൂലൈ മുതൽ പാർട്ടി ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരായ “പ്രതികാര അക്രമത്തെക്കുറിച്ച്” അന്വേഷണം ആരംഭിക്കാൻ അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതിയെ (ഐസിസി) സമീപിച്ചു.
കഴിഞ്ഞ വർഷം ഓഗസ്റ്റിൽ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന പ്രകടനങ്ങളിലൂടെ ഹസീനയുടെ ഭരണം പുറത്താക്കിയതിന് ശേഷം അധികാരമേറ്റ നൊബേൽ സമ്മാന ജേതാവ് മുഹമ്മദ് യൂനസിൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടക്കാല സർക്കാർ 2026 ഫെബ്രുവരിയിൽ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്താനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ ആരംഭിച്ച സമയത്താണ് സംഭവവികാസങ്ങൾ.
2009-ൽ ബംഗ്ലാദേശിൽ സ്ഥാപിതമായ ആഭ്യന്തര യുദ്ധക്കുറ്റ കോടതിയായ ഇൻ്റർനാഷണൽ ക്രൈംസ് ട്രൈബ്യൂണൽ, 2024-ൻ്റെ മധ്യത്തിൽ വിദ്യാർത്ഥി പ്രതിഷേധത്തെ അക്രമാസക്തമായ അടിച്ചമർത്തലിൽ മാനവികതയ്ക്കെതിരായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ കുറ്റാരോപണം നേരിടുന്ന ഹസീനയ്ക്കെതിരായ നടപടികൾ അവസാനിപ്പിച്ചു. നവംബർ 10 നും 15 നും ഇടയിൽ ഏത് സമയത്തും ട്രിബ്യൂണൽ അതിൻ്റെ വിധി പ്രസ്താവിക്കുമെന്ന് പരക്കെ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നുണ്ടെന്ന്, ചില റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഈ മാസാവസാനം വരെ വൈകിയേക്കാമെന്നാണ്.
ധാക്കയിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്യുകയും 2024 ഓഗസ്റ്റ് മുതൽ ഇന്ത്യയിൽ സ്വയം പ്രവാസ ജീവിതം നയിക്കുകയും ചെയ്ത ഹസീനയുടെ 15 വർഷത്തെ ഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച അശാന്തിയുടെ ആഴ്ചകളിൽ 1,400 പേർ മരിച്ചതിന് പ്രോസിക്യൂട്ടർമാർ വധശിക്ഷയ്ക്കായി ശ്രമിച്ചു. റോയിട്ടേഴ്സിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ ഹസീന ആരോപണങ്ങൾ നിഷേധിച്ചു, മാരകമായ ബലപ്രയോഗമോ മറ്റ് ആരോപണവിധേയമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളോ ഉപയോഗിക്കാൻ ഉത്തരവിടുന്നതിൽ തനിക്ക് വ്യക്തിപരമായി പങ്കില്ലെന്ന് പറഞ്ഞു.
ട്രൈബ്യൂണലിൻ്റെ വിധിക്ക് മുന്നോടിയായി, ലണ്ടൻ ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു നിയമ സ്ഥാപനം അവാമി ലീഗിന് വേണ്ടി അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതിയുടെ (ഐസിസി) പ്രോസിക്യൂട്ടർക്ക് “ആർട്ടിക്കിൾ 15 കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ” ഫയൽ ചെയ്തു, “2024 ജൂലൈയിലെ പ്രക്ഷോഭത്തെത്തുടർന്ന് ബംഗ്ലാദേശിൽ അവാമി ലീഗ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ നടന്ന പ്രതികാര അക്രമത്തെക്കുറിച്ച്” അന്വേഷണം ആവശ്യപ്പെട്ടു.
അക്രമാസക്തരായ ജനക്കൂട്ടം 400 അവാമി ലീഗ് നേതാക്കളെയും പ്രവർത്തകരെയും മർദനത്തിലൂടെയും മർദ്ദനത്തിലൂടെയും കൊലപ്പെടുത്തിയതായി ആശയവിനിമയം പറയുന്നു. 2024 ജൂലൈ മുതൽ 25 അവാമി ലീഗ് നേതാക്കൾ കസ്റ്റഡിയിൽ മരിച്ചതായും റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.
അവാമി ലീഗ് അംഗങ്ങളെയും അനുഭാവികളെയും ജാമ്യമോ കുറ്റമോ ചുമത്താതെ നിയമവിരുദ്ധമായി തടങ്കലിൽ വച്ചിരിക്കുകയാണെന്നും, “അവാമി ഫാസിസം” എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന “ഓപ്പറേഷൻ ഡെവിൾ ഹണ്ടിൻ്റെ” ഭാഗമായി 12 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ 18,000 പേരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തതായും ആശയവിനിമയം ആരോപിക്കുന്നു.
രാഷ്ട്രീയക്കാർ, ജഡ്ജിമാർ, അഭിഭാഷകർ, പത്രപ്രവർത്തകർ, പാർട്ടിയുമായി “കുറച്ച് ബന്ധമുള്ളവർ” എന്നിവരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തതായും പ്രതികാര ദുരുപയോഗങ്ങൾക്ക് ഉത്തരവാദികളായവർക്ക് ഇടക്കാല സർക്കാർ “ഇമ്മ്യൂണിറ്റി ഓർഡർ” എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നതായും അവാമി ലീഗ് ഐസിസിയെ അറിയിച്ചു.
മുകളിൽ ഉദ്ധരിച്ച ആളുകൾ, ധാക്കയിലെ ഔദ്യോഗിക ക്വാർട്ടേഴ്സിൽ ചിന്തിക്കുന്നത് പരിചിതമാണ്, ഐസിസിയിൽ വിഷയം ഉന്നയിക്കാനുള്ള അവാമി ലീഗിൻ്റെ ശ്രമം വിജയിക്കാൻ സാധ്യതയില്ലെന്ന് അവർ പറഞ്ഞു.
ഹസീനയെ കൈമാറാനുള്ള ബംഗ്ലാദേശ് ഇടക്കാല സർക്കാരിൻ്റെ അഭ്യർത്ഥനയോട് പ്രതികരിക്കാത്ത ഇന്ത്യൻ ഭാഗം, മുൻ പ്രധാനമന്ത്രിക്കെതിരെ അന്താരാഷ്ട്ര ക്രൈം ട്രിബ്യൂണലിൽ ഇതുവരെ പ്രതികരിച്ചിട്ടില്ല.
ബംഗ്ലാദേശിലെ ആസൂത്രിത തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ച് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയ വക്താവ് രൺധീർ ജയ്സ്വാളിനോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ, തെരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ എല്ലാവരേയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതും പങ്കാളിത്തമുള്ളതുമായിരിക്കണം എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ധാക്കയിലെ ഇടക്കാല സർക്കാർ ഈ വർഷം ആദ്യം അവാമി ലീഗിൻ്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും നിരോധിച്ചിരുന്നു.
“ബംഗ്ലാദേശിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സ്വതന്ത്രവും നീതിയുക്തവും എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതും പങ്കാളിത്തപരവുമായിരിക്കണം എന്നതാണ് ഞങ്ങളുടെ പ്രതീക്ഷ,” ജയ്സ്വാൾ പറഞ്ഞു.