ലണ്ടനിൽ ലൂയിസ് ഫെർണാണ്ടോ ടോളിഡോയും ഇന്ത്യയിൽ ഗീത പാണ്ഡെയും യോഗിത ലിമായെയുംബിബിസി ന്യൂസ്
കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിതെരെഞ്ഞെടുപ്പ് വഞ്ചനയെക്കുറിച്ചുള്ള ആരോപണത്തിൽ തൻ്റെ ഫോട്ടോ വാർത്തകളിൽ തെറിച്ചതിന് ശേഷം ഈ ആഴ്ച ഇന്ത്യയിൽ വാർത്തകളിൽ ഇടം നേടിയ ബ്രസീലിയൻ ഹെയർഡ്രെസ്സറായ ലാറിസ നെറി, അതെല്ലാം തെറ്റാണെന്ന് താൻ ആദ്യം കരുതിയിരുന്നതായി ബിബിസിയോട് പറഞ്ഞു. അല്ലെങ്കിൽ ഒരു തമാശ.
എന്നാൽ പിന്നീട് അവളുടെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പൊട്ടിത്തെറിക്കുകയും ആളുകൾ അവളെ ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമിൽ ടാഗ് ചെയ്യാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.
“ആദ്യം ഇത് കുറച്ച് ക്രമരഹിതമായ സന്ദേശങ്ങളായിരുന്നു. അവർ എന്നെ മറ്റാരെങ്കിലുമാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കുകയാണെന്ന് ഞാൻ കരുതി,” അവൾ ബിബിസിയോട് പറഞ്ഞു. “പിന്നെ ഒരു വലിയ സ്ക്രീനിൽ എൻ്റെ മുഖം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട വീഡിയോ അവർ എനിക്ക് അയച്ചുതന്നു. ഇത് AI അല്ലെങ്കിൽ എന്തെങ്കിലും തമാശയാണെന്ന് ഞാൻ കരുതി. എന്നാൽ പിന്നീട് ധാരാളം ആളുകൾ ഒരേ സമയം സന്ദേശമയയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി, അത് യഥാർത്ഥമാണെന്ന് എനിക്ക് മനസ്സിലായി.”
തെക്കുകിഴക്കൻ ബ്രസീലിലെ മിനാസ് ഗെറൈസ് സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ തലസ്ഥാന നഗരമായ ബെലോ ഹൊറിസോണ്ടിൽ താമസിക്കുന്ന, ഇന്ത്യയിൽ ഇതുവരെ പോയിട്ടില്ല, എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നതെന്ന് മനസിലാക്കാൻ താൻ ഗൂഗിളിൽ തിരഞ്ഞതായി നെറി പറയുന്നു.
കഴിഞ്ഞ വർഷം ഹരിയാന സംസ്ഥാനത്ത് നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ പാർട്ടിയായ ബിജെപിയും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനും (ഇസി) വോട്ടർമാരിൽ കൃത്രിമം നടത്തിയെന്ന് ആരോപിച്ച് ബുധനാഴ്ച ഇന്ത്യൻ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധി നടത്തിയ പത്രസമ്മേളനത്തിൻ്റെ വീഴ്ചയാണ് സംഭവിച്ചത്. ആരോപണങ്ങൾ ബിജെപി നിഷേധിച്ചു.
വാർത്താ സമ്മേളനം കഴിഞ്ഞ് മണിക്കൂറുകൾക്ക് ശേഷം, X-ലെ ഒരു പോസ്റ്റിൽ“ആവശ്യമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ ആരംഭിക്കാൻ” യോഗ്യതയില്ലാത്ത വോട്ടർമാരുടെ പേരുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഒരു സത്യപ്രതിജ്ഞയിൽ ഒപ്പിടാൻ ആവശ്യപ്പെട്ട് അവർ ഓഗസ്റ്റിൽ ഗാന്ധിക്ക് അയച്ചതായി ഹരിയാനയിലെ ചീഫ് ഇലക്ടറൽ ഓഫീസർ ഒരു കത്ത് പങ്കിട്ടു. അദ്ദേഹം ഉന്നയിച്ച പ്രത്യേക ആരോപണങ്ങളോട് അവർ പ്രതികരിച്ചില്ല, നേരിൻ്റെ കേസിനെക്കുറിച്ച് അവർ പ്രതികരിച്ചില്ല. പ്രതികരണത്തിനായി ബിബിസി വോട്ടെടുപ്പ് പാനലിനെ സമീപിച്ചു.
ഗാന്ധി ഉണ്ടാക്കിയത് “വോട്ട് മോഷണം” എന്ന ആരോപണങ്ങളുടെ ഒരു പരമ്പര ഓഗസ്റ്റ് ആദ്യം മുതൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പാനലിനെതിരെ.
തൻ്റെ ഏറ്റവും പുതിയ അവകാശവാദങ്ങളിൽ, തൻ്റെ ടീം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ്റെ വോട്ടർ പട്ടിക ഡാറ്റ പരിശോധിച്ചതായും ഏകദേശം 20 ദശലക്ഷം വോട്ടർമാരിൽ 2.5 ദശലക്ഷവും ക്രമരഹിതമായ എൻട്രികളാണെന്ന് കണ്ടെത്തി – ഡ്യൂപ്ലിക്കേറ്റുകളും ബൾക്ക് വോട്ടർമാരും അസാധുവായ വിലാസങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ. ഹരിയാന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തൻ്റെ പാർട്ടിയുടെ തോൽവിക്ക് കാരണം വോട്ടേഴ്സ് ലിസ്റ്റിൽ കൃത്രിമം കാണിച്ചതായി അദ്ദേഹം ആരോപിച്ചു.
തൻ്റെ അവകാശവാദങ്ങൾ തെളിയിക്കാൻ, അവൻ ഒരു വലിയ സ്ക്രീനിൽ നിരവധി സ്ലൈഡുകൾ കാണിച്ചു. അവരിൽ ഒരാൾ നേരിയുടെ വലിയ ചിത്രത്തിന് മുന്നിൽ ഗാന്ധി നിൽക്കുന്നതായി കാണിച്ചു, മറ്റൊന്ന് വ്യത്യസ്ത പേരുകളും വിലാസങ്ങളുമുള്ള 22 വോട്ടർമാരുടെ ഒരു സമാഹാരം കാണിച്ചു, എന്നാൽ എല്ലാം അവളുടെ ഫോട്ടോകൾ.
“ആരാണ് ഈ സ്ത്രീ? അവൾക്ക് എത്ര വയസ്സായി? അവൾ ഹരിയാനയിൽ 22 തവണ വോട്ട് ചെയ്യുന്നു,” ഗാന്ധി പറഞ്ഞു.
ബ്രസീലിയൻ ഫോട്ടോഗ്രാഫർ മാത്യൂസ് ഫെറേറോ എടുത്ത ഒരു സ്ത്രീയുടെ ഒരൊറ്റ സ്റ്റോക്ക് ഫോട്ടോ വ്യത്യസ്ത പേരുകളിൽ ഒന്നിലധികം വോട്ടർ എൻട്രികളിൽ ആവർത്തിച്ച് ഉപയോഗിച്ചതായി അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. സീമ, സ്വീറ്റി, സരസ്വതി തുടങ്ങി ഒട്ടനവധി പേരുകളിൽ വോട്ടർ പട്ടികയിൽ ഇടം നേടിയ മാതൃകയാണെന്നാണ് അദ്ദേഹം നെറിയെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്.
29 കാരിയായ യുവതി ബിബിസിയോട് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഫോട്ടോയിൽ അത് താനാണെന്ന്. “അതെ. ഇത് ഞാനാണ്. വളരെ ചെറുപ്പമാണ്, പക്ഷേ ഇത് ഞാനാണ്. ചിത്രങ്ങളിലെ വ്യക്തി ഞാനാണ്.”
താൻ ഒരു ഹെയർഡ്രെസ്സറാണെന്നും മോഡലല്ലെന്നും 2017 മാർച്ചിൽ 21 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ തൻ്റെ വീടിന് പുറത്ത് എടുത്തതാണ് ഫോട്ടോയെന്നും അവർ വ്യക്തമാക്കി. ഫോട്ടോഗ്രാഫർ, അവൾ പറഞ്ഞു, “ഞാൻ സുന്ദരിയാണെന്ന് കരുതി എൻ്റെ ഫോട്ടോ എടുക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു”.
ഇപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, കഴിഞ്ഞ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിൽ “ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള ആളുകൾ, അവരിൽ പലരും പത്രപ്രവർത്തകർ” നിന്നുള്ള എല്ലാ ശ്രദ്ധയും അവളെ ഭയപ്പെടുത്തി.
“ഞാൻ ഭയന്നുപോയി. ഇത് എനിക്ക് അപകടകരമാണോ അതോ അതിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നത് അവിടെയുള്ള ആരെയെങ്കിലും ദോഷകരമായി ബാധിക്കുമോ എന്ന് എനിക്ക് പറയാൻ കഴിയില്ല. ആരാണ് ശരിയോ തെറ്റോ എന്ന് എനിക്കറിയില്ല, കാരണം ഉൾപ്പെട്ട കക്ഷികളെ എനിക്കറിയില്ല,” അവൾ പറഞ്ഞു.
“എൻ്റെ ക്ലയൻ്റുകളുടെ സന്ദേശങ്ങൾ പോലും കാണാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ ഞാൻ രാവിലെ ജോലിക്ക് പോയില്ല. നിരവധി പത്രപ്രവർത്തകർ എന്നെ വിളിക്കുന്നു. അവർ ഞാൻ ജോലി ചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്തിൻ്റെ നമ്പർ കണ്ടെത്തി.
“എൻ്റെ ജോലിസ്ഥലത്തെ ശല്യപ്പെടുത്തുന്നതിനാൽ എനിക്ക് എൻ്റെ പ്രൊഫൈലിൽ നിന്ന് സലൂണിൻ്റെ പേര് നീക്കം ചെയ്യേണ്ടിവന്നു. എൻ്റെ ബോസ് എന്നോട് പോലും സംസാരിച്ചു. ചിലർ ഇതിനെ ഒരു മെമ്മായി കണക്കാക്കുന്നു, പക്ഷേ ഇത് എന്നെ പ്രൊഫഷണലായി ബാധിക്കുന്നു.”
നെറിയുടെ ഫോട്ടോ എടുത്ത മാത്യൂസ് ഫെറേറോയും പെട്ടെന്നുള്ള ശ്രദ്ധയിൽ പെട്ടുപോയി. അടുത്ത കാലം വരെ, ഇന്ത്യ എന്നതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിച്ചത് കാമിഞ്ഞോ ദാസ്-ഇന്ത്യസ് – 2009-ലെ ബ്രസീലിയൻ പ്രൈംടൈം ഷോ – മാത്രമാണ്.
ആയിരക്കണക്കിന് മൈലുകൾ അകലെയുള്ള ഒരു രാജ്യത്ത് കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് ദിവസങ്ങളിൽ നടന്ന സംഭവങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ അദ്ദേഹം ഇപ്പോഴും ശ്രമിക്കുന്നു.
ഫോട്ടോയിലെ സ്ത്രീ ആരാണെന്ന് ചോദിച്ച് ഒരാഴ്ച മുമ്പ് ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് ചിലർ അദ്ദേഹത്തെ സമീപിച്ചിരുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം ബിബിസിയോട് പറഞ്ഞു.
“ഞാൻ മറുപടി പറഞ്ഞില്ല. ഞാൻ അങ്ങനെ ഒരാളുടെ പേര് നൽകാൻ പോകുന്നില്ല. വർഷങ്ങളായി ഞാൻ ഈ സുഹൃത്തിനെ കണ്ടിട്ടില്ല,” അദ്ദേഹം ബിബിസിയോട് പറഞ്ഞു. “ഇത് ഒരു തട്ടിപ്പാണെന്ന് ഞാൻ കരുതി. ഞാൻ അത് തടഞ്ഞ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.”
എന്നാൽ ഗാന്ധിയുടെ പത്രസമ്മേളനം മുതൽ, “കാര്യങ്ങൾ പൊട്ടിത്തെറിച്ചു”.
കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി“ആളുകൾ എന്നെ ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമിലും ഫേസ്ബുക്കിലും വിളിക്കുന്നു. ഇത് ഭയങ്കരമായിരുന്നു. എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നതെന്ന് മനസിലാക്കാൻ ഞാൻ എൻ്റെ ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം നിർജ്ജീവമാക്കി. പിന്നീട് ഞാൻ അത് ഗൂഗിൾ ചെയ്ത് എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നതെന്ന് മനസ്സിലായി, പക്ഷേ ആദ്യം എനിക്ക് ഒന്നും മനസ്സിലായില്ല.”
ചില വെബ്സൈറ്റുകൾ അനുവാദമില്ലാതെ തൻ്റെ ചിത്രങ്ങൾ നേറിയുടെ ഫോട്ടോയ്ക്ക് സമീപം വെച്ചതായി ഫെറേറോ പറയുന്നു. “ആളുകൾ അതിനെ ഒരു ഗെയിം ഷോ തമാശയാക്കി മാറ്റുന്നത് പോലെ മെമ്മുകൾ ഉണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു. ഇത് അസംബന്ധമാണ്.”
2017 ൽ, ഫെറേറോ ഒരു ഫോട്ടോഗ്രാഫറായി ആരംഭിക്കുമ്പോൾ, തനിക്ക് അറിയാവുന്ന നെറിയെ ഒരു ഫോട്ടോഷൂട്ടിന് വരാൻ ക്ഷണിച്ചു. ഫെറേറോ തൻ്റെ ഫേസ്ബുക്കിൽ ഫോട്ടോകൾ പങ്കിട്ടുവെന്നും അവളുടെ സമ്മതത്തോടെ ഫോട്ടോ വെബ്സൈറ്റായ അൺസ്പ്ലാഷിൽ പോസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.
“ഫോട്ടോ പൊട്ടിത്തെറിച്ചു… ഏകദേശം 57 ദശലക്ഷം കാഴ്ചകൾ എത്തി,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
അവൻ ഇപ്പോൾ തൻ്റെ അൺസ്പ്ലാഷ് അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് ലിങ്ക് ഇല്ലാതാക്കി, എന്നാൽ അതേ ഷൂട്ടിൽ നിന്നുള്ള നേരിയുടെ മറ്റ് ഫോട്ടോകൾ കാണിക്കുന്ന നേരത്തെ എടുത്ത സ്ക്രീൻഷോട്ടുകൾ അദ്ദേഹം ഞങ്ങൾക്ക് അയച്ചു.
“ഫോട്ടോകൾ ദുരുപയോഗം ചെയ്യപ്പെടുന്നതിനാൽ, ഭയം നിമിത്തം ഞാൻ അവ ഇല്ലാതാക്കി. ഞാൻ ഫോട്ടോ എടുത്ത മറ്റുള്ളവർക്ക് ഇത് സംഭവിക്കുമെന്ന് സങ്കൽപ്പിച്ച് ഞാൻ ഭയപ്പെട്ടു. എനിക്ക് ആക്രമണം തോന്നി. ക്രമരഹിതമായി ധാരാളം ആളുകൾ എൻ്റെ നേരെ വരുന്നു. നിങ്ങൾ കരുതുന്നു ‘ഞാൻ എന്തെങ്കിലും തെറ്റ് ചെയ്തോ?’ പക്ഷെ ഞാൻ ചെയ്തില്ല. പ്ലാറ്റ്ഫോം തുറന്നിരുന്നു, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് മറ്റുള്ളവരെപ്പോലെ ഞാനും അപ്ലോഡ് ചെയ്തു. അവൻ ഇപ്പോൾ അവളുടെ ഫോട്ടോകൾക്കൊപ്പം യഥാർത്ഥ ഫേസ്ബുക്ക് പോസ്റ്റും സ്വകാര്യമാക്കി.
“നിങ്ങളുടെ ട്വിറ്റർ, ഫേസ്ബുക്ക്, വ്യക്തിഗത ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം എന്നിവയിലേക്ക് ആളുകൾ പ്രവേശിക്കുന്നത് കാണുമ്പോൾ നിങ്ങൾ പരിഭ്രാന്തരാകുന്നു. എല്ലാം അടച്ചുപൂട്ടി പിന്നീട് മനസ്സിലാക്കുക എന്നതാണ് ആദ്യത്തെ പ്രതികരണം. ചില ആളുകൾ ഇത് ഒരു സോപ്പ് ഓപ്പറ പോലെ തമാശയായി കരുതി, പക്ഷേ ഞാൻ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു.”
ഫെറേറോയോ നെറിയോ ഇതുവരെ ഇന്ത്യയിൽ വന്നിട്ടില്ല, ലോകത്തിൻ്റെ മറ്റേ അറ്റത്ത് സംഭവിച്ച ഒരു കാര്യം അവരുടെ ജീവിതത്തെ എങ്ങനെ കീഴ്മേൽ മറിക്കുമെന്ന് മനസിലാക്കാൻ ഇപ്പോഴും ശ്രമിക്കുന്നു.
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തട്ടിപ്പ് കണ്ടെത്തുന്നതിന് ഇതെല്ലാം സഹായിച്ചോ എന്ന് ഞങ്ങൾ ഫെറേറോയോട് ചോദിച്ചു, അത് പോസിറ്റീവ് ആയിരിക്കുമോ?
“അതെ, അത് പോസിറ്റീവ് ആയിരിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. പക്ഷേ എനിക്ക് വിശദാംശങ്ങൾ അറിയില്ല,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ഒരിക്കലും രാജ്യം വിട്ടിട്ടില്ലാത്ത നെറി പറയുന്നു: “ഇത് എൻ്റെ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിന്ന് വളരെ അകലെയാണ്. ഞാൻ ബ്രസീലിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളെ പിന്തുടരുന്നില്ല, മറ്റൊരു രാജ്യത്ത് മാത്രമല്ല.”
