രണ്ട് ദശാബ്ദങ്ങൾക്കുമുമ്പ് മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ പങ്കാളിയാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെ തുടർന്ന് ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കോംഗോയിൽ നിന്നുള്ള മുൻ വിമത നേതാവും രാഷ്ട്രീയക്കാരനുമായ ഒരു ഫ്രഞ്ച് കോടതി 30 വർഷത്തെ തടവിന് ശിക്ഷിച്ചു.
രണ്ടാം കോംഗോ യുദ്ധം എന്നറിയപ്പെടുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ അതിക്രമങ്ങൾ നടത്തിയെന്ന് ആരോപിച്ച് അയൽരാജ്യമായ ഉഗാണ്ടയുടെ പിന്തുണയുള്ള വിമത പ്രസ്ഥാനത്തിന് റോജർ ലുംബാല നേതൃത്വം നൽകി.
പീഡനം, മനുഷ്യത്വരഹിതമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, സംഗ്രഹ വധശിക്ഷകൾ, ബലാത്സംഗം, ലൈംഗിക അടിമത്തം, നിർബന്ധിത തൊഴിൽ, മോഷണം എന്നിവയ്ക്ക് ഉത്തരവിടുകയോ സഹായിക്കുകയോ ചെയ്തുവെന്ന് 67-കാരൻ കുറ്റക്കാരനാണെന്ന് ജഡ്ജി പറഞ്ഞു.
ഏകദേശം അഞ്ച് വർഷം മുമ്പ് അറസ്റ്റിലായപ്പോൾ ഫ്രാൻസിൽ താമസിച്ചിരുന്ന ലുംബാല, പാരീസിലെ കോടതിയുടെ നിയമസാധുത അംഗീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു.
തിങ്കളാഴ്ച വിധി കേൾക്കാൻ ഡോക്കിൽ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും കഴിഞ്ഞ മാസം ആരംഭിച്ച വിചാരണയിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തില്ല.
2003 മുതൽ 2005 വരെ ഡിആർ കോംഗോയുടെ ട്രാൻസിഷണൽ ഗവൺമെൻ്റിൽ മന്ത്രിയായും പിന്നീട് പാർലമെൻ്റ് അംഗമായും ലുംബാല സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.
കിഴക്കൻ ഡിആർ കോംഗോയിൽ നിലവിൽ സജീവമായ ഒരു വിമത ഗ്രൂപ്പായ എം 23 ന് അദ്ദേഹം പിന്തുണ നൽകിയെന്ന് ആരോപിച്ച് നിരവധി വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം കോംഗോ ഗവൺമെൻ്റ് അദ്ദേഹത്തിന് അറസ്റ്റ് വാറണ്ട് പുറപ്പെടുവിച്ചു, ഇത് ഫ്രാൻസിലേക്ക് പലായനം ചെയ്യാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
1998-2003 കാലഘട്ടത്തിൽ നടന്ന രണ്ടാം കോംഗോ യുദ്ധത്തിൽ ഒമ്പത് രാജ്യങ്ങളും നിരവധി വിമത ഗ്രൂപ്പുകളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു, ഇത് രണ്ട് മുതൽ അഞ്ച് ദശലക്ഷം ആളുകളുടെ മരണത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.
2002 നും 2003 നും ഇടയിൽ “ഇറേസ് ദ സ്ലേറ്റ്” എന്ന പേരിൽ ഒരു കാമ്പെയ്നിനിടെ അതിക്രമങ്ങൾ നടത്തിയെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന കോംഗോളീസ് ഡെമോക്രാറ്റുകളുടെയും നാഷണലിസ്റ്റുകളുടെയും (ആർസിഡി-എൻ) റാലിക്ക് ലുംബാല നേതൃത്വം നൽകി.
വടക്ക്-കിഴക്കൻ പ്രവിശ്യകളായ ഇറ്റൂരി, നോർത്ത് കിവു എന്നിവിടങ്ങളിലെ നന്ദേ, ബംബൂട്ടി വംശീയ വിഭാഗങ്ങളിലെ അംഗങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിട്ടായിരുന്നു ഓപ്പറേഷൻ.
ഇതിൻ്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ അന്വേഷണം നടത്തിയ യുഎൻ സംഘം പറഞ്ഞു “കൊള്ളയടിക്കൽ, ബലാത്സംഗം, സംഗ്രഹ നിർവ്വഹണം എന്നിവ യുദ്ധോപകരണങ്ങളായി ഉപയോഗിച്ചുള്ള മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച പ്രവർത്തനങ്ങൾ” അതിൻ്റെ സവിശേഷതയായിരുന്നു.
“സാർവത്രിക അധികാരപരിധി” എന്ന തത്ത്വത്തിന് കീഴിലാണ് ലുംബാലയുടെ കേസ് വിചാരണ ചെയ്യപ്പെട്ടത്, ഇത് വിദേശത്ത് നടക്കുന്ന മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നീതി തേടാൻ ഫ്രഞ്ച് കോടതികളെ അനുവദിക്കുന്നു.
ട്രയൽ ഇൻ്റർനാഷണൽ, ക്ലൂണി ഫൗണ്ടേഷൻ ഫോർ ജസ്റ്റിസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ അഞ്ച് സർക്കാരിതര ഓർഗനൈസേഷനുകൾ, വിചാരണയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവരുടെ വൈദഗ്ധ്യം ശേഖരിച്ചു, രക്ഷപ്പെട്ടവരെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്താനും വിദഗ്ധ വിശകലനങ്ങൾ അഭ്യർത്ഥിക്കാനും സഹായിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇറേസ് ദ സ്ലേറ്റ് ഓപ്പറേഷനെ കുറിച്ച് 65 രക്ഷിതാക്കളും സാക്ഷികളും വിദഗ്ധരും കോടതിയിൽ മൊഴി നൽകിയതായി ജനീവ ആസ്ഥാനമായുള്ള നീതി കാമ്പെയ്ൻ ഗ്രൂപ്പായ ട്രയൽ ഇൻ്റർനാഷണൽ പറഞ്ഞു.
വിധിക്കുശേഷം, അതിജീവിച്ചവരിൽ രണ്ടുപേരിൽ നിന്ന് ഒരു പ്രസ്താവന പുറപ്പെടുവിച്ചു – ഡേവിഡ് കരാമയ് കസെറെക്ക, പിസ്കോ സിരികിവുയ പലുകു.
“ഞങ്ങൾ ഭയപ്പെട്ടു, പക്ഷേ ഇവിടെ വരെ എത്തി, കാരണം സത്യമാണ് പ്രധാനം. വർഷങ്ങളായി ആരും ഞങ്ങളെ കേട്ടില്ല,” അവർ പറഞ്ഞു.
“റോജർ ലുംബാലയെ നേരിടാനും അവൻ്റെ കണ്ണുകളിൽ നോക്കാനും ഞങ്ങൾ താൽപ്പര്യപ്പെടുമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ വിധി നമ്മിൽ നിന്ന് അപഹരിക്കപ്പെട്ട നമ്മുടെ ഭാഗങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനുള്ള ആദ്യപടിയെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.”
വിചാരണ വേളയിൽ, തൻ്റെ പിതാവിനെയും അയൽക്കാരെയും ലുംബാലയുടെ ആളുകൾ എങ്ങനെയാണ് പീഡിപ്പിച്ചതെന്ന് 41 കാരനായ കസെറെക്ക വിവരിച്ചതായി എപി വാർത്താ ഏജൻസി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.
ഇപ്പോൾ 50 വയസ്സുള്ള നഴ്സായ മിസ്റ്റർ പലുകു, വിമതർ തന്നെ കൊള്ളയടിക്കുകയും പരിക്കേൽപ്പിക്കുകയും തൻ്റെ അമ്മാവനെ കൊല്ലുകയും സുഹൃത്തിൻ്റെ ഭാര്യയെ ബലാത്സംഗം ചെയ്യുകയും ചെയ്തതിനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞതായി AFP വാർത്താ ഏജൻസി പറയുന്നു.
“കോംഗോയിലെ ജനങ്ങൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് ഇറ്റൂരിക്ക് ദുഃഖം നൽകുന്നത് തുടരുന്നവർക്ക് ഇത് ഒരു പാഠമാകുമെന്ന് ഞങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു,” അദ്ദേഹം റോയിട്ടേഴ്സ് വാർത്താ ഏജൻസിയോട് പറഞ്ഞു.
എപി പറയുന്നതനുസരിച്ച്, അപ്പീൽ ഫയൽ ചെയ്യാൻ 10 ദിവസത്തെ സമയമുള്ള ലുംബാലയുടെ നിയമ സംഘം ശിക്ഷയെ അമിതമായി വിശേഷിപ്പിച്ചു. ജീവപര്യന്തം ശിക്ഷ നൽകണമെന്ന് പ്രോസിക്യൂട്ടർമാർ ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.
ധാതുക്കളാൽ സമ്പന്നമായ ഈസ്റ്റേൺ ഡിആർ കോംഗോ, 1994-ലെ റുവാണ്ടൻ വംശഹത്യ മുതൽ 30 വർഷത്തിലേറെയായി സംഘർഷത്താൽ തകർന്നിരിക്കുകയാണ്. 1990 കളിൽ നടന്ന പല സമാധാന കരാറുകളും തകർന്നു.
വർഷങ്ങളായി, തോമസ് ലുബാംഗ, ജെർമെയ്ൻ കടംഗ, ബോസ്കോ ൻ്റഗണ്ട എന്നിവരുൾപ്പെടെ നിരവധി സൈനിക നേതാക്കളെ ഡിആർ കോംഗോയുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് നടത്തിയ ദുരുപയോഗങ്ങൾക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ കോടതി (ഐസിസി) വിചാരണ ചെയ്യുകയും ശിക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.
തിങ്കളാഴ്ചത്തെ വിധിയെ മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകൾ സ്വാഗതം ചെയ്തു, ദീർഘകാലമായി നിലനിൽക്കുന്ന സംഘർഷത്തിൽ കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്തത്തിനുള്ള നാഴികക്കല്ലാണ്.
“ഈ വിധി ചരിത്രപരമാണ്. രണ്ടാം കോംഗോ യുദ്ധത്തിൻ്റെ ക്രൂരതകളെ നേരിടാൻ ആദ്യമായി ഒരു ദേശീയ കോടതി ധൈര്യം കാണിക്കുകയും ദശാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ട ശിക്ഷാവിധികൾക്ക് ശേഷവും നീതിയെ തകർക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് കാണിക്കുകയും ചെയ്തു,” ട്രയൽ ഇൻ്റർനാഷണലിൻ്റെ ഡാനിയേൽ പെരിസ്സി പ്രസ്താവനയിൽ പറഞ്ഞു.