പ്രധാന തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലേക്ക് ഷെയ്ഖ് ഹസീനയെ പുറത്താക്കി: ബംഗ്ലാദേശിൻ്റെ 2 വർഷത്തെ പ്രക്ഷുബ്ധതയിലേക്ക് ഒരു നോട്ടം

2024 ലെ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പ്രതിഷേധത്തിനിടെ രാജിവയ്ക്കാൻ നിർബന്ധിതനായതിനെത്തുടർന്ന് നിലവിൽ ഇന്ത്യയിൽ പ്രവാസ ജീവിതം നയിക്കുന്ന ബംഗ്ലാദേശിൻ്റെ പുറത്താക്കപ്പെട്ട പ്രധാനമന്ത്രി ഷെയ്ഖ് ഹസീന, രാജ്യത്തിൻ്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.

2024 ജനുവരിയിൽ, അഞ്ചാം തവണയാണ് അവർ ബംഗ്ലാദേശിൻ്റെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്, 2008 ന് ശേഷം തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയാണ് അവർ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്. എന്നിരുന്നാലും, സർക്കാർ ജോലികൾക്കായുള്ള രാജ്യത്തെ ക്വോട്ട സമ്പ്രദായത്തെച്ചൊല്ലി വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭം നിഴലിച്ചു, അത് പിന്നീട് ഒരു സമ്പൂർണ വിപ്ലവമായി മാറുകയും ഹസിനയെ പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തു.

ജൂൺ 5, 2024 – പ്രതിഷേധങ്ങളെ തുടർന്ന് 2018ൽ ഹസീനയുടെ സർക്കാർ റദ്ദാക്കിയ ബംഗ്ലാദേശിലെ സർക്കാർ ജോലികളിലെ സംവരണ സമ്പ്രദായം ബംഗ്ലാദേശ് ഹൈക്കോടതി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. 2024 ജൂണിൽ ഹൈക്കോടതി ബംഗ്ലാദേശിലെ ഫസ്റ്റ്, സെക്കൻഡ് ക്ലാസ് സർക്കാർ ജോലികളിൽ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനികളുടെ മക്കൾക്കും കൊച്ചുമക്കൾക്കും 30 ശതമാനം സംവരണം പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. ഇത് രാജ്യത്ത് മറ്റൊരു ക്വാട്ട പരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന് കാരണമായി, ധാക്ക സർവകലാശാല വിദ്യാർത്ഥികൾ തെരുവിലിറങ്ങുകയും ധാക്കയിലെ ഷാബാഗിലെ പ്രധാന കവലകൾ തടയുകയും ചെയ്തു, ഈ പ്രതിഷേധം ദിവസങ്ങളോളം തുടർന്നു.

ജൂൺ 6, 2024 – സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനികളുടെ ക്വാട്ട പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനെതിരെ ആറോളം സർവകലാശാലകളിൽ നിന്നുള്ള വിദ്യാർത്ഥികൾ സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. ധാക്ക യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജഹാംഗീർനഗർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ജഗന്നാഥ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ഷേർ-ഇ-ബംഗ്ല അഗ്രികൾച്ചറൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, രാജ്ഷാഹി യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ചിറ്റഗോംഗ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി എന്നിവിടങ്ങളിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾ പ്രതിഷേധത്തിൽ പങ്കെടുത്തതായി ബംഗ്ലാദേശിൻ്റെ പ്രാദേശിക വാർത്താ വെബ്സൈറ്റായ ദ ഡെയ്ലി കാമ്പസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. വിദ്യാർത്ഥികൾ റാലികൾ, പ്രതീകാത്മക റോഡ് ഉപരോധം, കുത്തിയിരിപ്പ് സമരം, മനുഷ്യച്ചങ്ങല തുടങ്ങിയ പ്രതിഷേധ പ്രകടനങ്ങൾ നടത്തിയതിനാൽ പ്രതിഷേധം സമാധാനപരമായിരുന്നു.

ജൂലൈ 6, 2024 – വിദ്യാർത്ഥികൾ രാജ്യവ്യാപകമായി ‘ബംഗ്ലാ ഉപരോധത്തിന്’ ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ കേൾക്കുകയും അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് വരെ ബംഗ്ലാദേശിലെ തെരുവുകൾ പിടിച്ചെടുക്കുമെന്ന് പ്രതിജ്ഞയെടുക്കുകയും ചെയ്തതോടെ സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ ശക്തി ലഭിച്ചുവെന്ന് ഡെയ്‌ലി സ്റ്റാർ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. 2024 ലെ വിദ്യാർത്ഥി പ്രതിഷേധത്തിന് ഗ്രൗണ്ട് സീറോ ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ബംഗ്ലാദേശിൻ്റെ തലസ്ഥാനത്തെ പ്രധാന ഷാബാഗ് ഇൻ്റർസെക്ഷൻ ധാക്ക യൂണിവേഴ്സിറ്റി, BUET, ഈഡൻ കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥികൾ തടഞ്ഞപ്പോൾ, രാജ്യത്തിൻ്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിലും നഗരത്തിലും പ്രകടനക്കാർ ധാക്കയിലെ മറ്റ് പ്രധാന കവലകളും ബംഗ്ലാദേശിലെ ഹൈവേകളും തടഞ്ഞു.

ജൂലൈ 7, 2024 – പ്രതിഷേധങ്ങൾ സമാധാനപരമായിരുന്നു, രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ മികച്ച ഏകോപനത്തിനായി വിദ്യാർത്ഥികൾ 65 അംഗ കോർഡിനേഷൻ കമ്മിറ്റി രൂപീകരിച്ചു. “ഇനി മുതൽ, ഈ കമ്മിറ്റിയിലൂടെ ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ പ്രസ്ഥാനത്തെ ഏകോപിപ്പിക്കും… ജൂലൈ 10 ന് ഒരു വലിയ ഉപരോധം നിർമ്മിക്കാൻ ഞങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കും,” ധാക്ക സർവകലാശാല വിദ്യാർത്ഥിയും പ്രതിഷേധത്തിൻ്റെ പ്രധാന സംഘാടകനുമായ നഹിദ് ഇസ്ലാമിനെ ഉദ്ധരിച്ച് ഡെയ്‌ലി സ്റ്റാർ പറഞ്ഞു.

ജൂലൈ പകുതി, 2024 – 2024 ജൂലൈ 16 ന് പ്രതിഷേധക്കാരും ബംഗ്ലാദേശിൻ്റെ സുരക്ഷാ സേനയും ഭരണകക്ഷിയുടെ അനുയായികളും ഏറ്റുമുട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് കുറഞ്ഞത് ആറ് പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും നിരവധി പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തതിന് ശേഷം ബംഗ്ലാദേശിലുടനീളം വിദ്യാർത്ഥികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന പ്രതിഷേധം അക്രമാസക്തമായതായി ന്യൂ ഏജ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ചാട്ടോഗ്രാമിൽ മൂന്ന് പേരും ധാക്കയിൽ രണ്ട് പേരും രംഗ്പൂരിൽ ഒരാളും കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ ബംഗ്ലാദേശിലുടനീളം ഏറ്റുമുട്ടലിൽ 500 ഓളം പേർക്ക് പരിക്കേറ്റു. മരണസംഖ്യ ഉയരാൻ തുടങ്ങി, ബംഗ്ലാദേശ് സർക്കാർ സർവകലാശാലകൾ അടച്ചുപൂട്ടാനും രാജ്യത്തെ ഇൻ്റർനെറ്റ് വിച്ഛേദിക്കാനും പോയി. സർക്കാർ രാത്രി കർഫ്യൂ ഏർപ്പെടുത്തുകയും സൈന്യത്തെ വിന്യസിക്കുകയും ചെയ്തു.

ജൂലൈ 21, 2024 – ക്വാട്ട സമ്പ്രദായത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധി നിയമവിരുദ്ധമാണെന്ന് ബംഗ്ലാദേശ് സുപ്രീം കോടതി വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ക്വാട്ടകൾ മുമ്പത്തെ 56 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് വെറും ഏഴ് ശതമാനമായി കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.

ജൂലൈ 26, 2024 മൂന്ന് വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളായ നഹിദ് ഇസ്ലാം, അബൂബക്കർ മജുംദാർ, ആസിഫ് മഹ്മൂദ് എന്നിവരെ നിർബന്ധിച്ച് ഡിസ്ചാർജ് ചെയ്തതിന് ശേഷം ധാക്കയിലെ ആശുപത്രിയിൽ നിന്ന് ബംഗ്ലാദേശ് അധികൃതർ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തതായി അൽ ജസീറ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.

ജൂലൈ 28 – 29, 2024 – ജൂലൈ 28 ന്, വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ആറ് കോർഡിനേറ്റർമാർ ധാക്ക പോലീസിൻ്റെ ഡിറ്റക്ടീവ് ബ്രാഞ്ചിൻ്റെ കസ്റ്റഡിയിലിരിക്കെ തങ്ങളുടെ പരിപാടികൾ പിൻവലിക്കുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ച് ഒരു വീഡിയോ പ്രസ്താവന പുറത്തിറക്കി. ക്വാട്ടയിൽ യുക്തിസഹമായ പരിഷ്‌കാരങ്ങൾ വേണമെന്നായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ പ്രധാന ആവശ്യം. സർക്കാർ ഇത് നിറവേറ്റി. ആരോഗ്യകരമായ വിദ്യാഭ്യാസ അന്തരീക്ഷം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി എല്ലാ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളും വീണ്ടും തുറക്കണമെന്ന് ഞങ്ങൾ സർക്കാരിനോട് ശക്തമായി ആവശ്യപ്പെടുന്നു. മൊത്തത്തിലുള്ള താൽപ്പര്യങ്ങൾ കണക്കിലെടുത്ത് ഞങ്ങളുടെ എല്ലാ പരിപാടികളും ഞങ്ങൾ ഇതിനാൽ പിൻവലിക്കുന്നു, ”പ്രഥോം അലോയുടെ റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, 2024 ജൂലൈ 29 ന്, തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ പ്രക്ഷോഭം തുടരുമെന്ന് മറ്റ് കോർഡിനേറ്റർമാർ അറിയിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് പ്രതിഷേധം വീണ്ടും പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു.

2024 ഓഗസ്റ്റ് 1-2 – രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള നൂറുകണക്കിന് മരണങ്ങൾക്കും വിദ്യാർത്ഥികൾക്കെതിരായ കേസുകൾക്കും കാരണമായ മുൻ മാസത്തെ പ്രതിഷേധത്തിനിടെ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കെതിരായ അടിച്ചമർത്തലിനെതിരെ, ജനങ്ങളുടെ ഇടയിലുള്ള രോഷം ശമിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ, 2024 ഓഗസ്റ്റ് 1-ന് ആറ് കോർഡിനേറ്റർമാരെ കസ്റ്റഡിയിൽ നിന്ന് അധികൃതർ വിട്ടയച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, 2024 ഓഗസ്റ്റ് 2 ന് പ്രധാനമന്ത്രി ഷെയ്ഖ് ഹസീനയുടെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ട് പ്രക്ഷോഭം ശക്തമായതിനാൽ കോർഡിനേറ്റർമാരുടെ മോചനം ആ ദിശയിൽ കാര്യമായൊന്നും ചെയ്തില്ല. പുതുക്കിയ പ്രതിഷേധം കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങളിലേക്കും സിവിലിയൻ മരണത്തിലേക്കും നയിച്ചു, സർക്കാർ ഭാഗികമായി സോഷ്യൽ മീഡിയയും ഇൻ്റർനെറ്റ് നിരോധനവും പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.

ഓഗസ്റ്റ് 3, 2024 – ഹസീന തൻ്റെ ഔദ്യോഗിക വസതിയായ ഗാനഭനിൽ തന്നെ കാണാൻ വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ വിളിച്ചു. തൻ്റെ വസതിയുടെ വാതിലുകൾ തുറന്നിട്ടിരിക്കുകയാണെന്ന് അവർ പറഞ്ഞു. “പ്രക്ഷോഭിക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളോടൊപ്പം ഇരുന്നു അവരെ കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എനിക്ക് ഒരു സംഘട്ടനവും വേണ്ട,” അവർ പറഞ്ഞു, പ്രാദേശിക മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. എന്നാൽ, വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കൾ സർക്കാരുമായി ചർച്ചയ്ക്ക് വിസമ്മതിക്കുകയും ഹസീനയുടെ രാജി ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

ഓഗസ്റ്റ് 4, 2024 – 2024 ലെ വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭത്തിനിടെ ബംഗ്ലാദേശ് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച ഏറ്റവും മാരകമായ ദിവസങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്, പോലീസ് കണ്ണീർ വാതകവും റബ്ബർ ബുള്ളറ്റുകളും മറ്റ് മാർഗങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് പ്രകടനക്കാർക്കെതിരെ ബലപ്രയോഗം തുടർന്നു. ഏറ്റുമുട്ടലിൽ വെടിവയ്പ്പും ഉണ്ടായതായും 14 പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരടക്കം രാജ്യത്തുടനീളം 91 പേരെങ്കിലും കൊല്ലപ്പെട്ടതായും വാർത്താ ഏജൻസിയായ റോയിട്ടേഴ്‌സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. 2024 ഓഗസ്റ്റ് 4 ന് വൈകുന്നേരം 6 മണി മുതൽ സർക്കാർ അനിശ്ചിതകാല രാജ്യവ്യാപക കർഫ്യൂ പ്രഖ്യാപിച്ചു, ഹസീന പ്രതിഷേധക്കാരെ “തീവ്രവാദികൾ” എന്ന് വിളിച്ചു, വിദ്യാർത്ഥികളല്ല. അക്രമം നടത്തുന്നവർ വിദ്യാർത്ഥികളല്ല, മറിച്ച് രാജ്യത്തെ അസ്ഥിരപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുന്ന തീവ്രവാദികളാണെന്ന് കരസേന, നാവികസേന, വ്യോമസേന, പോലീസ്, മറ്റ് ഏജൻസികളുടെ മേധാവികളുമായുള്ള ദേശീയ സുരക്ഷാ പാനൽ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുത്ത ശേഷം ഹസീന പറഞ്ഞു. ഈ ഭീകരരെ ശക്തമായ കൈകൊണ്ട് അടിച്ചമർത്താൻ ഞാൻ നമ്മുടെ നാട്ടുകാരോട് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു, ഹസീന പറഞ്ഞു.

ഓഗസ്റ്റ് 5, 2024 – പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസ്, ബംഗ്ലാദേശ് പാർലമെൻ്റ്, ഗണഭബൻ എന്നിവയുൾപ്പെടെ ആയിരക്കണക്കിന് പ്രതിഷേധങ്ങൾ രാവിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളെ വിഴുങ്ങുന്നത് ഡി-ഡേ കണ്ടു. പ്രതിഷേധക്കാർ ബാരിക്കേഡുകൾ തകർത്ത് സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളിലേക്ക് കടക്കുന്നതിനിടെ, പ്രതിഷേധക്കാരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ അംഗീകരിച്ച് ശൈഖ് ഹസീന രാജിവച്ചതായും “സ്വന്തം സുരക്ഷയ്ക്കായി” രാജ്യത്തിന് പുറത്തേക്ക് പറന്നതായും പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് അവരുടെ മകൻ സജീബ് വാസെദ് പറഞ്ഞു. ഇന്ത്യയിലേക്ക് പറന്ന ഹസീന, പ്രവാസ ജീവിതം നയിക്കുന്ന ഗാസിയാബാദിലെ ഹിൻഡൻ എയർ ബേസിൽ വന്നിറങ്ങി. ഹസീന ബംഗ്ലാദേശിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്തതിന് ശേഷം, പ്രതിഷേധക്കാർ അവളുടെ ഔദ്യോഗിക വസതിയായ ഗണഭനിലേക്ക് ഇരച്ചുകയറി, അവളുടെ പുറത്താക്കൽ ആഘോഷിക്കുന്നതിനിടയിൽ അവർ സ്ഥലം നശിപ്പിക്കുകയും കൊള്ളയടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിൻ്റെ ദൃശ്യങ്ങൾ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.