ക്യൂബയുടെയും വെനസ്വേലയുടെയും വിധി നിക്കരാഗ്വ ഇതുവരെ ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്

നിക്കരാഗ്വയെ ചിലപ്പോൾ “ഉഷ്ണമേഖലാ ഉത്തര കൊറിയ” എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ലാറ്റിനമേരിക്കൻ സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തിൻ്റെ നിലവാരമനുസരിച്ച് പോലും, തലസ്ഥാനമായ മനാഗ്വയിൽ പിരിമുറുക്കം അനുഭവപ്പെടുന്നു. വിവരദോഷികൾ ചുറ്റിത്തിരിയുമെന്ന ഭയത്താൽ ഏത് രാഷ്ട്രീയ സംസാരവും നിശബ്ദമാണ്. ടെലിവിഷൻ സ്‌റ്റേഷനുകൾ മതപ്രചാരണം, മതം അല്ലെങ്കിൽ നിഷ്‌കളങ്കമായ വിനോദം എന്നിവ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നു. പള്ളി പ്രസംഗങ്ങൾ പൊള്ളയാണ്. റോഡിൽ ചപ്പുചവറുകൾ, അതിൻ്റെ ദഹിപ്പിക്കലിൻ്റെ ഗന്ധം വായുവിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു. “ഇത് എല്ലാ വർഷവും കൂടുതൽ മുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു കപ്പലാണ്, കാരണം ഒരു മാറ്റവുമില്ല-വെറും [the regime’s] വളച്ചൊടിച്ച ആശയങ്ങൾ,” ഒരു താമസക്കാരൻ പറയുന്നു.നിക്കരാഗ്വയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ അഞ്ചിലൊന്ന് പേരും പട്ടിണിയിലാണെന്ന് 2025-ൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ കണക്കാക്കി.അതിന് മറുപടിയായി ഭരണകൂടം യുഎൻ പ്രതിനിധികളെ പുറത്താക്കി.

2007-ൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിച്ച ശേഷം ഡാനിയൽ ഒർട്ടെഗ (ചിത്രം) പ്രസിഡൻ്റായി. നാല് പതിറ്റാണ്ടുകളായി നിക്കരാഗ്വയിൽ ഭരണം നടത്തിയിരുന്ന രാജവംശത്തെ അട്ടിമറിച്ച് മുൻ മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ് ഗറില്ല 1979 മുതൽ 1990 വരെ ഭരിച്ചിരുന്നു. താമസിയാതെ അവൻ അടിച്ചമർത്തലിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു. 2018-ൽ വ്യാപകമായ സർക്കാർ വിരുദ്ധ പ്രതിഷേധങ്ങൾ അടിച്ചമർത്താൻ സർക്കാർ മാരകമായ ബലപ്രയോഗം നടത്തി, കുറഞ്ഞത് 355 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. 2021 ആയപ്പോഴേക്കും അദ്ദേഹം ഏഴ് പ്രധാന പ്രതിപക്ഷ സ്ഥാനാർത്ഥികളെ പൂട്ടുകയും വ്യാജ വോട്ടിലൂടെ വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഉറപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2024-ൽ അദ്ദേഹം ഭരണഘടന തിരുത്തി, തൻ്റെ ഭാര്യ റൊസാരിയോ മുറില്ലോയെ (ചിത്രത്തിലും) “സഹ-പ്രസിഡൻ്റ്” ആയി ഉയർത്തി. 74 വയസ്സുള്ള, മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ വൈസ് പ്രസിഡൻ്റായിരുന്ന 80 വയസ്സുള്ള ഭർത്താവിൻ്റെ പിൻഗാമിയാകാൻ അത് വഴിയൊരുക്കി. പുതിയ ഭരണഘടന കോടതികളെയും നിയമനിർമ്മാണ സഭകളെയും കേവലം “സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ അവയവങ്ങൾ” മാത്രമാക്കി ചുരുക്കി. ഈ ജോഡി സൈന്യത്തിൻ്റെയും പോലീസിൻ്റെയും നിയന്ത്രണം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. അവരുടെ മക്കൾ സർക്കാരിലെ സുപ്രധാന പദവികൾ ഏറ്റെടുത്തു.

ദീർഘകാലം മരിച്ചുപോയ ഒരു കവിയായ റൂബൻ ഡാരിയോയെയോ ഒന്നിലധികം കവിതാ വാല്യങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച Ms മുറില്ലോയെയോ ആഘോഷിക്കാത്തിടത്തോളം സാംസ്കാരിക ജീവിതം തകർത്തു. ഒരിക്കൽ ഒരു സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രമായിരുന്ന ഗ്രാനഡയെ എടുക്കുക, അത് വാർഷിക കാവ്യോത്സവം നടത്താറുണ്ട്. 2018 ന് ശേഷം ഫെസ്റ്റിവലിൽ പ്രതിഷേധക്കാർക്ക് നേരെ പോലീസ് വെടിവച്ചതിനെത്തുടർന്ന് ഇത് റദ്ദാക്കി. 5,500-ലധികം എൻജിഒകളെ അടച്ചുപൂട്ടിക്കൊണ്ട് ഭരണകൂടം സിവിൽ സമൂഹത്തെയും അടിച്ചമർത്തിയിരിക്കുന്നു. 2018 മുതൽ ഏകദേശം 300 പത്രപ്രവർത്തകർ രാജ്യം വിട്ടു. യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്വാതന്ത്ര്യം ഇല്ലാതാക്കി. ഭക്തിയുള്ള ഒരു രാജ്യത്ത് കത്തോലിക്കാ സഭ പോലും ആക്രമിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. 2022 മുതൽ മദർ തെരേസയുടെ ചാരിറ്റിയിൽ നിന്നുള്ള 18 കന്യാസ്ത്രീകൾ ഉൾപ്പെടെ 200-ലധികം വൈദികർ നിക്കരാഗ്വയിൽ നിന്ന് ജയിലിൽ അടയ്ക്കപ്പെടുകയോ പുറത്തുപോകാൻ നിർബന്ധിതരാവുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

2019 മുതൽ ഏകദേശം 800,000 നിക്കരാഗ്വക്കാർ വിട്ടുപോയതായി വാഷിംഗ്ടണിലെ ഒരു തിങ്ക്-ടാങ്കായ ഇൻ്റർ-അമേരിക്കൻ ഡയലോഗിലെ മാനുവൽ ഒറോസ്‌കോ പറയുന്നു, 7 മില്യൺ ജനസംഖ്യയുടെ 10%. 2023-ൽ സർക്കാർ വിമർശിക്കുന്നവരുടെ പൗരത്വത്തെ നീക്കം ചെയ്യാനും അവരുടെ സ്വത്ത് കണ്ടുകെട്ടാനും തുടങ്ങി. ചില കുടിയേറ്റക്കാർ തങ്ങളുടെ പാസ്‌പോർട്ട് തിരികെ നൽകാനോ പുതുക്കാനോ കഴിയില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുന്നു. “അവരുടെ മുഴുവൻ ജീവിതവും വ്യവസ്ഥാപിതമായി ശിഥിലമാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു,” ഒരു യുഎൻ റിപ്പോർട്ട് കുറിക്കുന്നു. രാജ്യത്തിന് പുറത്ത് പോലും നിക്കരാഗ്വക്കാർ സുരക്ഷിതരല്ല. ജൂണിൽ, റിട്ടയേർഡ് ആർമി മേജറും തുറന്ന വിമർശകനുമായ റോബർട്ടോ സാംകാം കോസ്റ്റാറിക്കയുടെ തലസ്ഥാനമായ സാൻ ജോസിലെ വീട്ടിൽ വെടിയേറ്റ് മരിച്ചു. എൻജിഒകൾ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കൊലപാതകത്തെ ഒർട്ടേഗ ഭരണകൂടവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി. “അവർ ഞങ്ങളുടെ വാതിൽക്കൽ എത്തി; അടിച്ചമർത്തലിന് അതിരുകളില്ല,” അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ വിധവയായ ക്ലോഡിയ വർഗാസ് പറയുന്നു. 2018 മുതൽ കുറഞ്ഞത് ആറ് പേർക്കെങ്കിലും സമാനമായ വിധി ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.

വിപ്ലവ വാക്ചാതുര്യത്താൽ പൊതിഞ്ഞ സ്വേച്ഛാധിപത്യ വ്യവസ്ഥയുടെ ക്യൂബൻ മാതൃകയിൽ നിന്ന് ഭരണകൂടം മാറി, ഒർട്ടെഗ-മുറില്ലോ വംശത്തിൻ്റെ ക്ഷേമത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച ഇപ്പോഴും സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തിലേക്ക് മാറി. കുടുംബം അധികാരത്തിൽ തുടരുക എന്നതാണ് അതിൻ്റെ ഏക ലക്ഷ്യം, മുൻ പ്രതിപക്ഷ നിയമസഭാംഗമായ എലിസിയോ നൂനെസ് പറയുന്നു. പ്രചോദിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ കുറവാണ്. “അവൻസാൻഡോ ലാ റിവലൂഷ്യൻ” എന്ന മുദ്രാവാക്യത്തോടൊപ്പം ജോഡിയുടെ മുഖമുദ്രയില്ലാത്ത ഫോട്ടോയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ലിമ്പ് പോസ്റ്ററുകൾ മാത്രമാണ് ദൃശ്യമായ പ്രചരണം.

വംശം ഇപ്പോൾ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലും ആധിപത്യം പുലർത്തുന്നു. തുറമുഖങ്ങൾ, ഊർജം, ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എന്നിവയെ സഖ്യകക്ഷികൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. വളർച്ച അടുത്തിടെ ദൃഢമാണ്, 2022 മുതൽ പ്രതിവർഷം 3-4%, പക്ഷേ അത് ഇടുങ്ങിയ അടിത്തറയിലാണ്. അമേരിക്കയിൽ നിന്നുള്ള പണമയയ്ക്കൽ, ജിഡിപിയുടെ 30%, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഓഹരികളിൽ ഒന്നാണ്. മറ്റൊരു വലിയ വരുമാന മാർഗമായ കയറ്റുമതിയും അമേരിക്കയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഈ ആശ്രിതത്വം കുറയ്ക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ ഭരണകൂടം ചൈനയുമായി കൂടുതൽ അടുക്കുന്നു. ചൈനീസ് കമ്പനികൾ നിർമ്മിച്ച ഷോപ്പിംഗ് സെൻ്ററുകൾ ഉയർന്നുവരുന്നു. സ്റ്റേറ്റ് മൈനിംഗ് കമ്പനിയായ എനിമിനാസിന് അമേരിക്ക ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തിയതിന് ശേഷം സർക്കാർ ഇളവ് നിയമങ്ങൾ മാറ്റിയെഴുതി. ചൈനീസ് കമ്പനികൾ പാശ്ചാത്യ സ്ഥാപനങ്ങളെ മാറ്റിപ്പാർപ്പിച്ചു, ഇപ്പോൾ രാജ്യത്തിൻ്റെ ഏകദേശം 8% ഭൂമിയിൽ ഇളവുകൾ കൈവശം വച്ചിട്ടുണ്ട്. അത് സ്വർണ്ണ കയറ്റുമതി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ഡോളർ ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ഉപരോധം ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഭരിക്കുന്ന ജോഡികളുടെ നിയന്ത്രണം മിസ് മുറില്ലോ ഏറ്റെടുത്തു. അടിച്ചമർത്തൽ വർദ്ധിച്ചു. 2025-ൽ ഭരണകൂടം മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ്-പ്രചോദിത ഗറില്ലകളായ സഹ സാൻഡിനിസ്റ്റുകൾക്ക് നേരെ തിരിഞ്ഞു, അവരുമായി ചേർന്ന് മുൻ സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തെ ഒർട്ടേഗ അട്ടിമറിച്ചു. ഇവരിൽ മുൻ സാൻഡിനിസ്റ്റ കമാൻഡറും ദീർഘകാല സാമ്പത്തിക ഉപദേഷ്ടാവുമായ ബയാർഡോ ആർസെയും, കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കലിനും വഞ്ചനയ്ക്കും ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് വീട്ടുതടങ്കലിലായി. “ഒരു വർഷം മുമ്പ് അവർ ഇത് ചെയ്യുമെന്ന് നിങ്ങൾ എന്നോട് പറഞ്ഞിരുന്നെങ്കിൽ, ഞാൻ ഒരിക്കലും വിശ്വസിക്കില്ലായിരുന്നു,” ഒരിക്കൽ മിസ്റ്റർ ഒർട്ടേഗയുടെ ജീവൻ രക്ഷിച്ച സാൻഡിനിസ്റ്റ ബൗദ്ധിക ഓസ്കാർ റെനെ വർഗാസ് പറയുന്നു.

ന്യൂനമർദ്ദ മേഖല

അടിച്ചമർത്തൽ വർധിക്കുകയും ചൈനയോട് അടുപ്പം കാണിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടും, അമേരിക്ക അതിൻ്റെ മേഖലയിലെ ഇടതുപക്ഷ സ്വേച്ഛാധിപത്യങ്ങളിൽ കൂടുതൽ താൽപ്പര്യം കാണിക്കുമ്പോഴും, ഒർട്ടെഗ-മുറില്ലോ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ അനന്തരഫലങ്ങൾ പരിമിതമാണ്. നിക്കരാഗ്വയ്ക്ക് എണ്ണയും തന്ത്രപരമായ മൂല്യവും ഇല്ലാത്തതിനാലാകാം അത്. എന്നിട്ടും പടിഞ്ഞാറൻ അർദ്ധഗോളത്തിൻ്റെ അമേരിക്കൻ നിയന്ത്രണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിൻ്റെ വാചാടോപം അനിശ്ചിതത്വം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറിയായ മാർക്കോ റൂബിയോ, വെനസ്വേലയിലും ക്യൂബയിലും ഉള്ളവർക്കൊപ്പം നിക്കരാഗ്വൻ ഭരണകൂടത്തെ ആവർത്തിച്ച് അപലപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ജനുവരിയിൽ വെനസ്വേലയുടെ ഏകാധിപതിയായ നിക്കോളാസ് മഡുറോയെ പോലെ ഒർട്ടെഗയെ പുറത്താക്കാൻ അമേരിക്കയ്ക്ക് അധികാരമുണ്ട്. മഡുറോയുടെ ഡെപ്യൂട്ടി ചുമതലയിൽ നിന്ന് വിട്ടുകൊണ്ട്, ആദ്യ കുടുംബം നിർബന്ധിതരായി പുറത്താക്കപ്പെട്ടതിന് ശേഷം “അവർക്ക് രാഷ്ട്രീയ ജീവിതമുണ്ട്” എന്ന് നിക്കരാഗ്വൻ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ അകത്തളങ്ങളെ ട്രംപ് കാണിച്ചുകൊടുത്തു എന്ന് വർഗാസ് പറയുന്നു. ജോ ബൈഡൻ്റെ കീഴിൽ സെൻട്രൽ അമേരിക്ക നയത്തിൻ്റെ മേൽനോട്ടം വഹിച്ചിരുന്ന റിക്കാർഡോ സൂനിഗ പറയുന്നത്, അക്കാലത്ത് തൻ്റെ ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഇത് മുഴങ്ങുന്നതെന്ന്, മിസ് മുരില്ലോയ്‌ക്കൊപ്പമല്ലാതെ മറ്റാരുമായും അമേരിക്ക പ്രവർത്തിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമാക്കാനാണ്.

അമേരിക്ക നയതന്ത്ര സമ്മർദ്ദം വർധിപ്പിച്ചു. ജനുവരി 30-ന് സ്റ്റേറ്റ് ഡിപ്പാർട്ട്മെൻ്റ് മിസ് മുറില്ലോയുടെ നിലപാടിനെ “നിയമവിരുദ്ധം” എന്ന് വിളിച്ചു. എന്നിട്ടും ഭരണകൂടത്തിലേക്കുള്ള അമേരിക്കൻ എണ്ണ കയറ്റുമതി തടയുക, അല്ലെങ്കിൽ ബാങ്കിംഗ് ബന്ധങ്ങൾ വിച്ഛേദിക്കുക തുടങ്ങിയ കടുത്ത നടപടികളിൽ നിന്ന് അത് നിർത്തി. ജനുവരിയിൽ അത് നിക്കരാഗ്വയെ സെൻട്രൽ അമേരിക്കൻ ഫ്രീ-ട്രേഡ് കരാറിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും കരാറിൻ്റെ പരിധിയിൽ വരാത്ത നിക്കരാഗ്വൻ കയറ്റുമതിയിൽ ക്രമേണ താരിഫ് ചുമത്തും, ഇത് 2028 ഓടെ 15% നിരക്കിലെത്തും.

സമ്മർദം ലഘൂകരിക്കാൻ വേണ്ടത്ര വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യുന്നതിൽ ഭരണകൂടം വളരെക്കാലമായി സമർത്ഥമാണെന്ന് തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്, മിസ്റ്റർ സുനിഗ പറയുന്നു. ഫെബ്രുവരി 8-ന് ക്യൂബക്കാർക്ക് വിസ രഹിത പ്രവേശനം അവസാനിപ്പിച്ചു, ഇത് അമേരിക്കയിലേക്ക് വടക്കോട്ട് കുടിയേറ്റം സുഗമമാക്കി. അത് ജനുവരിയിൽ ചില രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരെ പരിമിതമായി മോചിപ്പിച്ചതിനെ തുടർന്നാണ് – മറ്റുള്ളവരെ തടവിലാക്കിയപ്പോഴും.

പിന്തുടർച്ചാവകാശവും ഭരണകൂടത്തിന് അപകടമുണ്ടാക്കുമെന്ന് മിസ്റ്റർ ന്യൂനെസ് വാദിക്കുന്നു. മിസ് മുറില്ലോയ്ക്ക് തൻ്റെ ഭർത്താവിൻ്റെ വിപ്ലവകരമായ യോഗ്യതകൾ ഇല്ല. അവൾ ഒരു വികേന്ദ്രീകൃത (മിസ്റ്റിസിസത്തിലുള്ള അവളുടെ വിശ്വാസം നന്നായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു) പ്രതികാരദാഹിയായതിനാൽ ഭാഗികമായി അവളെ ഭരണകൂടത്തിനുള്ളിൽ ഭിന്നിപ്പിക്കുകയും ഭിന്നിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മുൻ വിവാഹത്തിലെ മകൾ തന്നെ ബലാത്സംഗം ചെയ്തുവെന്ന് ആരോപിച്ചപ്പോൾ അവൾ ഭർത്താവിൻ്റെ പക്ഷം ചേർന്നത് പലരെയും ഞെട്ടിച്ചു. ഒർട്ടെഗ ആരോപണം നിഷേധിക്കുന്നു.

എന്നിട്ടും മിസ് മുറില്ലോ വലിയ ശക്തി നേടിയിട്ടുണ്ട്. വീട്ടിലിരിക്കുന്ന നിക്കരാഗ്വക്കാർ ചെറുത്തുനിൽക്കാൻ വളരെ ഭയപ്പെടുന്നു. പ്രതിപക്ഷം തകർന്നു. വിധവയായ മിസ് വർഗാസ് പറയുന്നു: “നിക്കരാഗ്വക്കാർ ഇതിനകം തന്നെ വളരെയധികം പണം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മിസ്റ്റർ ഒർട്ടെഗയും മിസ് മുറില്ലോയും സംസ്ഥാനത്തിന് പുറത്തേക്ക് പോകുന്നതിൽ നിസ്സംഗരാണെന്ന് തോന്നുന്നു. ഇപ്പോൾ, മിസ്റ്റർ ട്രംപും.