ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ഇറാൻ്റെ ഭരണഘടനയിൽ അങ്ങേയറ്റത്തെ നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ള ഒരു വ്യവസ്ഥയുണ്ട് – പരമോന്നത നേതാവ് മരിക്കുമ്പോൾ, അല്ലെങ്കിൽ അലി ഖമേനിയുടെ കാര്യത്തിൽ സംഭവിച്ചത് പോലെ വധിക്കപ്പെടുമ്പോൾ.
ഒരു പുരോഹിതനും രാഷ്ട്രപതിയും ചീഫ് ജസ്റ്റിസും ഒരു പിൻഗാമിയെ കണ്ടെത്തുന്നത് വരെ സംസ്ഥാനത്തെ ഒരുമിച്ച് നിർത്താൻ മുന്നിട്ടിറങ്ങുന്നു.
2016ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിക്കാൻ കഴിയാതിരുന്ന അയത്തൊള്ള അലിരേസ അറഫിക്കാണ് ഇപ്പോൾ പുരോഹിതൻ്റെ സ്ഥാനം.
ആരാണ് ആയത്തുല്ല അറഫി?
ശനിയാഴ്ച യുഎസ്-ഇസ്രായേൽ സംയുക്ത ആക്രമണത്തിൽ അലി ഖമേനി കൊല്ലപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, പ്രതിസന്ധിയിലായ ഒരു രാജ്യത്തെ നയിക്കുന്ന ഒരു താൽക്കാലിക നേതൃത്വ സമിതിയിലാണ് അറഫി ഇപ്പോൾ ഇരിക്കുന്നത്. പ്രസിഡൻ്റ് മസൂദ് പെസെഷ്കിയാനും ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ഘോലം-ഹുസൈൻ മൊഹ്സെനി-ഇജെയ്ക്കും ഒപ്പം, വിദഗ്ധരുടെ അസംബ്ലി സ്ഥിരമായ പിൻഗാമിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് വരെ പരമോന്നത നേതാവിൻ്റെ ചുമതലകൾ നിർവഹിക്കുന്ന നേതൃത്വ സമിതിക്ക് അദ്ദേഹം രൂപം നൽകിയതായി വാർത്താ ഏജൻസി റോയിട്ടേഴ്സ് ഞായറാഴ്ച റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.
ഇറാനിലെ യസ്ദ് പ്രവിശ്യയിലെ മെയ്ബോദിൽ 1959-ൽ ജനിച്ച അറഫി, ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിൻ്റെ വൈദിക വിഭാഗത്തിൻ്റെ നട്ടെല്ല് രൂപപ്പെടുന്ന കോം സെമിനാരികളുടെ ഒരു ഉൽപ്പന്നമാണ്.
അറബിയിലും ഇംഗ്ലീഷിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള, രണ്ട് ഡസനിലധികം പുസ്തകങ്ങളുടെ രചയിതാവായ അദ്ദേഹം തൻ്റെ സ്ഥാപന ജീവിതം പൊതു കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് വളരെ അകലെ കെട്ടിപ്പടുത്തു. തിങ്ക് ടാങ്ക് മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൻ്റെ വിശകലനമനുസരിച്ച്, ജനകീയ രാഷ്ട്രീയത്തേക്കാൾ നിയമനങ്ങളിലൂടെ സ്വാധീനം ശേഖരിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണ് അദ്ദേഹം.
തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജയിച്ചില്ല
2016 ഫെബ്രുവരിയിലെ വിദഗ്ധരുടെ അസംബ്ലി തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, ഇറാനിയൻ നിലവാരമനുസരിച്ച്, അപൂർവമായ ഒരു അട്ടിമറിയായിരുന്നു. 16 സീറ്റുകൾ മത്സരിച്ച ടെഹ്റാനിൽ, മുതിർന്ന പ്രായോഗികവാദിയായ അക്ബർ ഹഷെമി റഫ്സഞ്ജാനിയുടെ പിന്തുണയോടെ പരിഷ്കരണവാദ ചായ്വുള്ള ഇലക്ട്രൽ ലിസ്റ്റ് വിജയത്തിലേക്ക് തൂത്തുവാരി, ലഭ്യമായ 16ൽ 15 സീറ്റും നേടി, അക്കാലത്ത് വാർത്താ ഏജൻസികൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.
തരംഗം കടുത്ത നിലപാടുകാർക്ക് നഷ്ടം വരുത്തി, അത് അറഫിയെ ഉപേക്ഷിച്ചു, യാഥാസ്ഥിതിക സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു, ഒരു സീറ്റും ഇല്ലാതെ. ഗാർഡിയൻ കൗൺസിലിൽ നിൽക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു, പ്രത്യയശാസ്ത്ര പരീക്ഷകളിൽ വിജയിക്കുകയും മത്സരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു ടെഹ്റാൻ ഇലക്ട്രേറ്റിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടത്ര വോട്ടുകൾ ലഭിച്ചില്ല, ആ വർഷം മറ്റൊരു സന്ദേശം അയയ്ക്കാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തു.
2016ലെ തിരിച്ചടി അദ്ദേഹത്തെ വഴിതെറ്റിച്ചില്ല. 2024ലെ അടുത്ത ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പിനായി അദ്ദേഹം കാത്തിരിക്കേണ്ടതില്ല. ഒരു ഒഴിവ് വന്നപ്പോൾ, 2021 ജൂണിൽ നടന്ന ഒരു ഇടക്കാല ഉപതെരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെയാണ് അറഫി പ്രവേശിച്ചത്.
എന്തായാലും ഖമേനിക്ക് അധിക ജോലിയുണ്ടെന്ന് തോന്നുന്നു.
എന്നിട്ടും റാങ്കുകളിലൂടെ ഉയർന്നു
2009 മുതൽ 2018 വരെ, ഷിയ സ്കോളർഷിപ്പ് വിദേശത്തേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നതിനായി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന കോം ആസ്ഥാനമായുള്ള സ്ഥാപനമായ അൽ-മുസ്തഫ ഇൻ്റർനാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ പ്രസിഡൻ്റായി അറഫി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. തൻ്റെ ഭരണകാലത്ത്, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളെ ഷിയാ ഇസ്ലാമിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതിൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് പങ്കുണ്ടെന്ന് അറഫി അവകാശപ്പെട്ടു; പ്രത്യയശാസ്ത്രം പ്രചരിപ്പിക്കാൻ AI ഉപയോഗിക്കുന്നതിനെയും അദ്ദേഹം പിന്തുണച്ചിട്ടുണ്ട്.
രാജ്യത്തെ മതപാഠശാലകളുടെ ശൃംഖലയുടെ മേൽനോട്ടം വഹിച്ച് ഇറാൻ്റെ മുഴുവൻ ഇസ്ലാമിക സെമിനാരി സംവിധാനത്തിൻ്റെയും തലവനായി അദ്ദേഹം ഉയർന്നു.
നിയമങ്ങളും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സ്ഥാനാർത്ഥികളും പരിശോധിക്കുന്ന ബോഡിയായ ഗാർഡിയൻ കൗൺസിലിൽ ഖമേനി അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചു. മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെ ഗവേഷകനായ അലക്സ് വതങ്കയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, അറഫിയെ മുതിർന്നതും തന്ത്രപരമായി സെൻസിറ്റീവായതുമായ സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിയമിക്കാനുള്ള ഖമേനിയുടെ സന്നദ്ധത കാണിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന് “അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ബ്യൂറോക്രാറ്റിക് കഴിവുകളിൽ വലിയ ആത്മവിശ്വാസം” ഉണ്ടെന്നാണ്.
ബാലറ്റിലെ തിരിച്ചടിയിൽ നിന്നുള്ള തിരിച്ചുവരവ്
2024 മാർച്ചിലെ വിദഗ്ധരുടെ അസംബ്ലി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇറാനികൾ വോട്ട് ചെയ്തപ്പോഴേക്കും – പരമോന്നത നേതാവിനെ നിയമിക്കാനും മേൽനോട്ടം വഹിക്കാനും അധികാരമുള്ള ബോഡി – കേവലം ഒരു സ്ഥാനാർത്ഥി എന്ന നിലയിൽ മാത്രമല്ല, ഒരു മുൻനിരക്കാരനും മത്സരിക്കാൻ ആവശ്യമായ സ്ഥാപന മൂലധനം അറഫി സ്വരൂപിച്ചിരുന്നു.
ടെഹ്റാനിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വോട്ട് നേടുന്നയാളായി അദ്ദേഹം ഉയർന്നു, അക്കാലത്ത് എപി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.
ഈ അസംബ്ലിക്കുള്ളിൽ, അദ്ദേഹം അതിൻ്റെ രണ്ടാമത്തെ ഡെപ്യൂട്ടി ചെയർമാനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു, ഇറാൻ്റെ പിന്തുടർച്ച യന്ത്രങ്ങളുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
എന്നിരുന്നാലും, 2024 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് “കടുത്ത ക്യൂറേറ്റഡ് കാര്യമാണ്” എന്ന് MEI അഭിപ്രായപ്പെട്ടു: രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 510 സ്ഥാനാർത്ഥികളിൽ, ഗാർഡിയൻ കൗൺസിൽ 366 പേരെ അയോഗ്യരാക്കി, 88 സീറ്റുകളിലേക്ക് മത്സരിക്കാൻ 144 പേരെ മാത്രം അവശേഷിപ്പിച്ചു. വിമർശകർ ഇതിനെ “അർഥരഹിതവും മത്സരരഹിതവുമായ” വ്യായാമം എന്ന് വിളിച്ചു.
അവൻ ഇപ്പോൾ എവിടെ നിൽക്കുന്നു
ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സുമായി ചരിത്രപരമായി ശക്തമായ ബന്ധങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ അകത്തളമെന്നാണ് നിരീക്ഷകർ അറഫിയെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും, മതഭരണത്തിനുള്ളിൽ ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇൻ്റലിജൻസിൻ്റെ പൊരുത്തപ്പെടുത്തൽ ഉൾപ്പെടെ ഇറാനിയൻ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നവീകരണത്തെ വാദിച്ചതിന് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു.
ഇറാൻ്റെ 88 അംഗ വിദഗ്ധരുടെ അസംബ്ലി ഇപ്പോൾ ഇറാനിയൻ നിയമപ്രകാരം “എത്രയും വേഗം” ഒരു സ്ഥിരം പരമോന്നത നേതാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കണം.
അയത്തുള്ള ഹാഷെം ഹുസൈനി ബുഷെഹ്രി, ഹൊജ്ജത്-ഓൾ-എസ്ലാം മൊഹ്സെൻ കോമി തുടങ്ങിയ വ്യക്തികൾക്കൊപ്പം സ്ഥിരമായ റോളിലേക്ക് പരിഗണിക്കപ്പെടാൻ സാധ്യതയുള്ള പുരോഹിതന്മാരിൽ അറഫിയെ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസ് തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നു.
ഇപ്പോൾ, ഇറാൻ 40 ദിവസത്തെ ദേശീയ ദുഃഖാചരണം ആചരിക്കുകയും ടെഹ്റാനിലും മറ്റ് സ്ഥലങ്ങളിലും ഇസ്രായേലി-അമേരിക്കൻ ആക്രമണങ്ങളെ നേരിടാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.