ഡൽഹിയിൽ ‘സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടെ’ ജീവിക്കുന്ന ഷെയ്ഖ് ഹസീന ബംഗ്ലാദേശിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിയതിന് ശേഷമുള്ള ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച്

ബംഗ്ലാദേശിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഷെയ്ഖ് ഹസീന, അടുത്ത വർഷം രാജ്യത്ത് നടക്കുന്ന ദേശീയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, അവാമി ലീഗ് പാർട്ടി, മനുഷ്യത്വത്തിനെതിരായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ കുറ്റങ്ങൾ, നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാനുള്ള അവളുടെ പദ്ധതികൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് തുറന്നുപറഞ്ഞു.

ബംഗ്ലാദേശിലെ സിവിൽ സർവീസ് ക്വാട്ട സമ്പ്രദായത്തിനെതിരെ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന മാരകമായ പ്രതിഷേധത്തെത്തുടർന്ന് 78 കാരനായ നേതാവ് കഴിഞ്ഞ വർഷം ഓഗസ്റ്റിൽ ധാക്കയിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്തു. അവളെ പുറത്താക്കിയതിനുശേഷം, സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാന ജേതാവ് മുഹമ്മദ് യൂനസിൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു ഇടക്കാല സർക്കാർ രാജ്യം ഭരിക്കുകയും 2027 ഫെബ്രുവരിയിൽ ദേശീയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുമെന്ന് പ്രതിജ്ഞയെടുക്കുകയും ചെയ്തു.

ഹസീന സോഷ്യൽ മീഡിയ വഴി സന്ദേശങ്ങൾ അയച്ചപ്പോൾ, ബംഗ്ലാദേശ് രാഷ്ട്രീയത്തിൻ്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ തുടർച്ചയായി 15 വർഷത്തിനുശേഷം അധികാരത്തിൽ നിന്ന് നാടകീയമായി പുറത്താക്കിയതിന് ശേഷം ഇതാദ്യമായാണ് അവർ മാധ്യമങ്ങളുമായി സംവദിക്കുന്നത്.

ഡൽഹിയിൽ ‘സ്വതന്ത്രമായി’ ജീവിക്കുന്നു

കഴിഞ്ഞ വർഷം ഓഗസ്റ്റിൽ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന അക്രമങ്ങൾക്കും പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കും ഇടയിൽ ജനക്കൂട്ടം ധാക്കയിലെ അവളുടെ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് ഇരച്ചുകയറുമ്പോൾ, ഷെയ്ഖ് ഹസീന ഹെലികോപ്റ്ററിൽ രാജ്യം വിട്ട് ഇന്ത്യയിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തു.

അന്നുമുതൽ അവൾ ന്യൂഡൽഹിയിലാണ് താമസം. താൻ ഇന്ത്യയുടെ തലസ്ഥാനത്ത് സ്വതന്ത്രമായി ജീവിക്കുന്നുവെന്നും എന്നാൽ തൻ്റെ കുടുംബത്തിൻ്റെ അക്രമാസക്തമായ ചരിത്രം കണക്കിലെടുത്ത് ജാഗ്രത പുലർത്തുന്നുണ്ടെന്നും അവർ പറഞ്ഞു.

ഹസീനയും സഹോദരിയും വിദേശത്തായിരിക്കെ 1975ലെ സൈനിക അട്ടിമറിയിൽ ഹസീനയുടെ പിതാവും മൂന്ന് സഹോദരന്മാരും കൊല്ലപ്പെട്ടു.

സർക്കാരായാലും പ്രതിപക്ഷമായാലും ബംഗ്ലാദേശിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയത്തിലും ഭാവിയിലും പങ്ക് വഹിക്കാൻ അവാമി ലീഗ് മടങ്ങിവരുമെന്ന് പറഞ്ഞ മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി, തൻ്റെ കുടുംബം അതിനെ നയിക്കേണ്ടതില്ലെന്നും കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

“ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്നെക്കുറിച്ചോ എൻ്റെ കുടുംബത്തെക്കുറിച്ചോ അല്ല. ബംഗ്ലാദേശ് നാമെല്ലാവരും ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഭാവി കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ, ഭരണഘടനാപരമായ ഭരണത്തിലേക്കും രാഷ്ട്രീയ സ്ഥിരതയിലേക്കും മടങ്ങിവരണം. ഒരു വ്യക്തിയോ കുടുംബമോ നമ്മുടെ രാജ്യത്തിൻ്റെ ഭാവി നിർവചിക്കുന്നില്ല,” ഹസീന പറഞ്ഞു.

വാഷിംഗ്ടണിൽ താമസിക്കുന്ന അവരുടെ മകനും ഉപദേഷ്ടാവുമായ സജീബ് വാസെദ് കഴിഞ്ഞ വർഷം റോയിട്ടേഴ്‌സിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ അവാമി ലീഗിനെ നയിക്കാൻ പരിഗണിക്കുമെന്ന് പറഞ്ഞു.

ഏതാനും മാസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഹസീന ഡൽഹിയിലെ ലോധി ഗാർഡനിലൂടെ സ്വസ്ഥമായി സഞ്ചരിക്കുന്നത് കണ്ടിരുന്നു, ഒപ്പം അവളുടെ സ്വകാര്യ സുരക്ഷാ വിശദാംശങ്ങളെന്ന് തോന്നിക്കുന്ന രണ്ട് വ്യക്തികളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

“തീർച്ചയായും വീട്ടിലേക്ക് പോകാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, അവിടെ സർക്കാർ നിയമാനുസൃതവും ഭരണഘടനയും ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുകയും ക്രമസമാധാനം യഥാർത്ഥമായി നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നിടത്തോളം കാലം,” ഹസീന പറഞ്ഞു.

അവാമി ലീഗ് മത്സരിച്ചില്ലെങ്കിൽ…

2026ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തൻ്റെ അവാമി ലീഗ് പാർട്ടിയെ മത്സരിക്കാൻ അനുവദിച്ചില്ലെങ്കിൽ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് അനുയായികൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബഹിഷ്‌കരിക്കുമെന്ന് ഷെയ്ഖ് ഹസീന പറഞ്ഞു.

“അവാമി ലീഗിൻ്റെ നിരോധനം അന്യായം മാത്രമല്ല, സ്വയം പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതുമാണ്,” ഹസീന റോയിട്ടേഴ്‌സിനോട് പറഞ്ഞു. ധാക്കയിലെ അടുത്ത സർക്കാരിന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നിയമസാധുത ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് അവർ പറഞ്ഞു.

“ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ അവാമി ലീഗിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, അതിനാൽ അവർ വോട്ട് ചെയ്യില്ല. നിങ്ങൾക്ക് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനം വേണമെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ വോട്ട് നിഷേധിക്കാനാവില്ല,” അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

അവാമി ലീഗും ബംഗ്ലാദേശ് നാഷണലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുമാണ് രാജ്യത്തിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ദീർഘകാലം ആധിപത്യം പുലർത്തുന്നത്. 126 ദശലക്ഷത്തിലധികം രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വോട്ടർമാരുള്ള ഒരു രാജ്യത്ത്, അടുത്ത വർഷത്തെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിഎൻപി വിജയിക്കുമെന്ന് പരക്കെ പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.

ദേശീയ സുരക്ഷാ ഭീഷണിയും സംഘത്തിലെ മുതിർന്ന നേതാക്കൾക്കെതിരായ യുദ്ധക്കുറ്റ അന്വേഷണവും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി യൂനസിൻ്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സർക്കാർ അവാമി ലീഗിനെ എല്ലാ പാർട്ടി പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്നും നേരത്തെ വിലക്കിയിരുന്നു.

ഈ വർഷം മേയിൽ രാജ്യത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ അവാമി ലീഗിൻ്റെ രജിസ്ട്രേഷൻ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവച്ചു. മറ്റ് പാർട്ടികളെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ ഞങ്ങൾ അവാമി ലീഗ് വോട്ടർമാരോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നില്ല, സാമാന്യബുദ്ധി വിജയിക്കുമെന്നും സ്വയം തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാൻ ഞങ്ങളെ അനുവദിക്കുമെന്നും ഞങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു, ഹസീന പറഞ്ഞു.

എന്നിരുന്നാലും, തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അവാമി ലീഗിനെ മത്സരിപ്പിക്കാൻ താനോ അവളുടെ പ്രതിനിധിയോ ബംഗ്ലാദേശ് അധികൃതരുമായി എന്തെങ്കിലും ബാക്ക്-ചാനൽ ചർച്ചകൾ നടത്തിയിരുന്നോ എന്ന് അവർ പരാമർശിച്ചില്ല.

2024 പ്രതിഷേധങ്ങളും മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളും

ബംഗ്ലാദേശിൻ്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ മാറ്റിമറിച്ചതിന് ഷെയ്ഖ് ഹസീന പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടു, എന്നാൽ അതേ സമയം മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങൾ ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. കഴിഞ്ഞ വർഷത്തെ പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പിലെ തുടർച്ചയായ നാലാം വിജയത്തെത്തുടർന്ന്, നേതാക്കൾ ജയിലിലോ പ്രവാസത്തിലോ ആയിരുന്ന പ്രതിപക്ഷം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബഹിഷ്കരിച്ചു.

ബംഗ്ലാദേശിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധക്കുറ്റ കോടതിയായ ഇൻ്റർനാഷണൽ ക്രൈംസ് ട്രൈബ്യൂണൽ, 2024 ൽ പ്രതിഷേധിച്ച വിദ്യാർത്ഥികളെ അക്രമാസക്തമായ അടിച്ചമർത്തലിനെതിരെ മാനവികതയ്‌ക്കെതിരായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ ആരോപിച്ച് അവർക്കെതിരായ നടപടികൾ അവസാനിപ്പിച്ചു.

ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു റിപ്പോർട്ട് അനുസരിച്ച്, 2024 ജൂലൈ 15 നും ഓഗസ്റ്റ് 5 നും ഇടയിലുള്ള പ്രതിഷേധത്തിനിടെ 1,400 പേർ വരെ കൊല്ലപ്പെട്ടിരിക്കാം, ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾക്ക് പരിക്കേറ്റു, കൂടുതലും സുരക്ഷാ സേനയുടെ വെടിവയ്പ്പിൽ.

സുരക്ഷാ ഏജൻസികൾ നടത്തുന്ന രഹസ്യ തടങ്കൽ കേന്ദ്രങ്ങൾ വഴി പ്രതിപക്ഷ പ്രവർത്തകരുടെ നിർബന്ധിത തിരോധാനങ്ങളും പീഡനങ്ങളും അവർ മേൽനോട്ടം വഹിച്ചതായും പ്രോസിക്യൂട്ടർമാർ ആരോപിച്ചു. നവംബർ 13 ന് അവളുടെ കേസിൽ വിധി പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

ആരോപണങ്ങൾ ഹസീന നിഷേധിച്ചു

പുറത്താക്കപ്പെട്ട മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി ആരോപണങ്ങൾ നിഷേധിക്കുകയും മാരകമായ ബലപ്രയോഗത്തിലോ മറ്റ് ആരോപണവിധേയമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിലോ തനിക്ക് വ്യക്തിപരമായി പങ്കില്ലെന്നും പറഞ്ഞു. ഈ നടപടിക്രമങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ പ്രേരിത തട്ടിപ്പാണെന്നും ഹസീന പറഞ്ഞു.

കംഗാരു കോടതികളാണ് കുറ്റം ചുമത്തിയിരിക്കുന്നതെന്നും, “കുറ്റവാളികളുള്ള വിധിയോടെ, മുൻകൂട്ടിയുള്ള നിഗമനങ്ങളോടെ” അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

“എനിക്ക് മുൻകൂർ അറിയിപ്പോ അല്ലെങ്കിൽ സ്വയം പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള അർത്ഥവത്തായ അവസരമോ നിഷേധിക്കപ്പെട്ടു,” ഹസീന പറഞ്ഞു.